Vertrouwen: het belangrijkste kapitaal?

Wat mij in heel de financiële crisis het meest getroffen heeft is het gebrek van vertrouwen van de bankiers in elkaar, waardoor ze elkaar geen geld meer willen lenen. Nochtans is heel het financiële systeem gebaseerd op vertrouwen. Vertrouwen kan je definiëren als de kennis die je hebt of een kennis zijn engagementen zal nakomen, geen misbruik zal maken van wat je toevertrouwd hebt... Hoe werkt de vertrouwenspiramide?

1. Stel dat er geen banken waren, en je hebt spaargeld. Je wil het wel uitlenen aan iemand, maar je moet die persoon vertrouwen om zeker te zijn dat je je geld terug krijgt. Hoeveel mensen ken je zo? Veel verder dan lenen aan een familielid die een huis wil kopen komen we doorgaans niet.
2. Dan komt de bank. Je leent je geld aan de bank die je vertrouwt. De bank op zijn beurt leent geld aan mensen die de bank vertrouwt. Daarenboven heeft de bank betere kennis om enerzijds in te schatten of een persoon kan terug betalen, en om anderzijds het geld toch te recupereren indien er terugbetaalproblemen zijn.
3. Er is zeer weinig kans dat het spaargeld dat een bank ontleent, en het geld dat ze uitleent op elk moment in perfect evenwicht zijn. Het overschot of tekort lenen de banken aan elkaar uit. En hier wringt het schoentje: banken zijn niet meer zeker of hun concullega's wel zullen terug betalen omdat er bij hen misschien onbekende lijken in de kast zitten, waardoor die concullega's zelf niet meer zouden kunnen terug betalen. En die vrees wordt aangewakkerd omdat er nieuwe "innovatieve" producten zijn die zo complex zijn dat zelfs de meeste bankiers ze niet meer begrijpen. Dus ook weer een kennisprobleem.
4. Dan komt een vierde partij: de nationale banken. Dit zijn overheidsinstellingen die geld mogen uitgeven, zoals de Dollars, Euro's, Kronen... Ook daar is vertrouwen essentieel! Want aangezien geld fysiek uiteindelijk maar een hoopje papier is, of zelfs maar enkele bytes, dan hebben we alleen maar vertrouwen in geld zolang iedereen het geld aanvaardt als ruilmiddel. Je merkt het vaak in ontwikkelingslanden dat mensen liever Euro's of Dollars hebben dan hun lokale munten.
   Terug naar onze banken. In normale omstandigheden kunnen de nationale banken ultieme overschotten of tekorten in de markt regelen. Maar als de banken niet meer bij elkaar komen voor hun tekorten en overschotten, dan kunnen ze enkel nog bij de nationale banken terecht. Dit kan omdat men dan toch vertrouwen heeft dat de overheid haar engagementen zal nakomen, zonder eindeloos geld te drukken, waardoor het geld zelf waardeloos wordt.
   Omdat de huidige crisis internationaal is, is het belangrijk dat het onderlinge vertrouwen in die nationale banken intact blijft, en daarom zijn goede internationale afspraken nodig.
5. En bij wie komt men terecht als ook dat niet werkt? :)
   

   

Of we nu kennis uitwisselen of geld, we zien dat de uitwisseling alleen gebeurt als er vertrouwen is. De grootte van het vertrouwen merk je niet alleen aan de hoeveelheid geld en kennis die direct uitgewisseld wordt, maar ook aan de looptijd dat je bereid bent om kennis en geld te geven vooraleer je iets (meer) waardevol terug krijgt. Uiteindelijk is geld een abstractie: het is informatie over het ruilvermogen van iemand, nu en in de toekomst.